Sunulan MADDE 16:
2709 sayılı Kanunun;B) 73 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan “Bakanlar Kuruluna” ibaresi “Cumhurbaşkanına”;
78 inci maddesinin başlığı
“D. Seçimlerin geriye bırakılması ve ara seçimler”;
117 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı”;
118 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan
“Başbakan, Genelkurmay Başkanı, Başbakan yardımcıları,” ibaresi
“Cumhurbaşkanı yardımcıları,”,
“Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ve Jandarma Genel Komutanından” ibaresi“Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava kuvvetleri komutanlarından”, üçüncü fıkrasında yer alan “Bakanlar Kuruluna” ibaresi
“Cumhurbaşkanına”,
“Bakanlar Kurulunca” ibaresi
“Cumhurbaşkanınca”,
dördüncü fıkrasında yer alan “Başbakan” ibaresi
“Cumhurbaşkanı yardımcıları”,
beşinci fıkrasında yer alan “Başbakanın” ibaresi
“Cumhurbaşkanı yardımcısının”,
altıncı fıkrasında yer alan “kanunla” ibaresi
“Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle”;
123 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan
“ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak” ibaresi
“kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle”;
124 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Başbakanlık” ibaresi “Cumhurbaşkanı"ve “tüzüklerin” ibaresi “Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin”;
127 nci maddesinin altıncı fıkrasında yer alan “Bakanlar Kurulunun” ibaresi
“Cumhurbaşkanının”;
131 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “ve Bakanlar Kurulunca” ibaresi “tarafından”;
134 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Başbakanlığa” ibaresi
“Cumhurbaşkanının görevlendireceği bakana”;
137 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “tüzük” ibaresi
“Cumhurbaşkanlığı kararnamesi”;
148 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “kanun hükmünde kararnamelerin” ibareleri
“Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin”,
altıncı fıkrasında yer alan “Bakanlar Kurulu üyelerini” ibaresi “Cumhurbaşkanı yardımcılarını, bakanları,”;
149 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan “oniki” ibaresi “on”;
150’nci maddesinde yer alan “kanun hükmündeki kararnamelerin” ibaresi
“Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin” ve
“iktidar ve anamuhalefet partisi Meclis grupları ile Türkiye Büyük Millet Meclisi” ibaresi “Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve”;
151 inci maddesi ile 153 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “kanun hükmünde kararname” ibareleri
“Cumhurbaşkanlığı kararnamesi”;
152 nci maddesinin birinci fıkrası ile 153 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “kanun hükmünde kararnamenin” ibareleri
“Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin”;
158 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “adli, idari ve askeri” ibaresi
“adli ve idari”;
166 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan “hükümete”
ibaresi "Cumhurbaşkanına”;
167 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Bakanlar Kuruluna”
ibaresi “Cumhurbaşkanına” şeklinde değiştirilmiştir.
B)
Mevcut Madde 73
VI. Vergi ödevi
Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi
ödemekle yükümlüdür.
Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır.
Vergi, resim, harç
ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya
kaldırılır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık,
istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde
kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar
içinde değişiklik yapmak yetkisi
(C) "Bakanlar Kuruluna" verilebilir.
Mevcut Madde 78.
D. Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin geriye bırakılması ve
ara seçimleri
Savaş sebebiyle yeni seçimlerin yapılmasına imkan görülmezse,
Türkiye Büyük Millet Meclisi,
seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına karar verebilir.
Geri bırakma sebebi ortadan kalkmamışsa,
erteleme kararındaki usule göre bu işlem tekrarlanabilir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliklerinde boşalma olması halinde,
ara seçime gidilir.
Ara seçim, her seçim döneminde bir defa yapılır
ve
genel seçimden otuz ay geçmedikçe ara seçime gidilemez.
Ancak, boşalan üyeliklerin sayısı,
üye tamsayısının yüzde beşini
bulduğu hallerde, ara seçimlerinin üç ay içinde yapılmasına karar verilir.
ara seçime gidilir.
Ara seçim, her seçim döneminde bir defa yapılır
ve
genel seçimden otuz ay geçmedikçe ara seçime gidilemez.
Ancak, boşalan üyeliklerin sayısı,
üye tamsayısının yüzde beşini
bulduğu hallerde, ara seçimlerinin üç ay içinde yapılmasına karar verilir.
Genel seçimlere bir yıl kala, ara seçimi yapılamaz.
(Ek: 27/12/2002-4777/2 md.)
Yukarıda yazılı hallerden ayrı olarak, bir ilin veya seçim çevresinin,
Türkiye Büyük Millet Meclisinde üyesinin kalmaması halinde,
boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır.
Bu fıkra gereği yapılacak seçimlerde Anayasanın 127 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uygulanmaz.
Mevcut Madde 117.
İ. Milli Savunma
1. Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı
Başkomutanlık,
Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz
ve Cumhurbaşkanı tarafından
temsil olunur.
Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz
ve Cumhurbaşkanı tarafından
temsil olunur.
Milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından,
Türkiye Büyük Millet Meclisine
karşı,
(C) " Bakanlar Kurulu" sorumludur.
Genelkurmay Başkanı;
Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup,
savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanlığı namına yerine getirir.
Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup,
savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanlığı namına yerine getirir.
Genelkurmay Başkanı,
Bakanlar Kurulunun teklifi üzerine, Cumhurbaşkanınca atanır;
görev ve yetkileri kanunla düzenlenir.
Genelkurmay Başkanı, bu görev ve yetkilerinden dolayı
Başbakana karşı sorumludur.
görev ve yetkileri kanunla düzenlenir.
Genelkurmay Başkanı, bu görev ve yetkilerinden dolayı
Başbakana karşı sorumludur.
Milli Savunma Bakanlığının, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıkları ile görev ilişkileri ve yetki alanı kanunla düzenlenir.
Mevcut Madde 118.
2. Milli Güvenlik Kurulu
(Değişik birinci fıkra: 3/10/2001-4709/32 md.)
Millî Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanının başkanlığında
, Başbakan, Genelkurmay Başkanı, Başbakan yardımcıları,
Adalet, Millî Savunma, İçişleri, Dışişleri Bakanları,
Millî Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanının başkanlığında
, Başbakan, Genelkurmay Başkanı, Başbakan yardımcıları,
Adalet, Millî Savunma, İçişleri, Dışişleri Bakanları,
(C) Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ve Jandarma Genel Komutanından
kurulur.
Gündemin özelliğine göre Kurul toplantılarına ilgili bakan ve kişiler çağrılıp görüşleri alınabilir.
(Değişik birinci cümle: 3/10/2001-4709/32 md.)
Millî Güvenlik Kurulu;
Devletin millî güvenlik siyasetinin tayini,
tespiti ve uygulanması ile ilgili alınan tavsiye kararları
ve
gerekli koordinasyonun sağlanması konusundaki görüşlerini
Millî Güvenlik Kurulu;
Devletin millî güvenlik siyasetinin tayini,
tespiti ve uygulanması ile ilgili alınan tavsiye kararları
ve
gerekli koordinasyonun sağlanması konusundaki görüşlerini
(C) " Bakanlar Kuruluna "
bildirir.
Kurulun, Devletin varlığı ve bağımsızlığı,
ülkenin bütünlüğü ve bölünmezliği,
toplumun huzur ve güvenliğinin korunması
hususunda alınmasını zorunlu gördüğü tedbirlere ait kararlar Bakanlar Kurulunca değerlendirilir. (1)
Kurulun, Devletin varlığı ve bağımsızlığı,
ülkenin bütünlüğü ve bölünmezliği,
toplumun huzur ve güvenliğinin korunması
hususunda alınmasını zorunlu gördüğü tedbirlere ait kararlar Bakanlar Kurulunca değerlendirilir. (1)
Milli Güvenlik Kurulunun gündemi ;
(C Yardımcıları) Başbakan ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.
(C Yardımcıları) Başbakan ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.
Cumhurbaşkanı katılamadığı zamanlar Milli Güvenlik Kurulu
(C Yardımcısı) Başbakanın başkanlığında toplanır.
veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur.
yönetmelikler çıkarabilirler.
Mevcut Madde 127
(C Yardımcısı) Başbakanın başkanlığında toplanır.
Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilatı ve görevleri
(C kararnamesi) kanunla düzenlenir.
Mevcut Madde 123.
IV. İdare
A. İdarenin esasları
1. İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği
İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür
ve kanunla düzenlenir.
İdarenin kuruluş ve görevleri, merkezden yönetim
ve
yerinden yönetim esaslarına dayanır.
Kamu tüzelkişiliği,
ancak kanunla
(C kararnamesiyle)
veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur.
Mevcut Madde 124.
2. Yönetmelikler
" Başbakanlık,"
(C)
bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını
ilgilendiren kanunların ve
"tüzüklerin"
(C kararnamelerinin)
uygulanmasını sağlamak üzere
ve
bunlara aykırı olmamak şartıyla,
yönetmelikler çıkarabilirler.
Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazetede yayımlanacağı kanunda belirtilir.
Mevcut Madde 127
2. Mahalli idareler
Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere
kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları,
gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek
oluşturulan kamu tüzelkişileridir.
Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri,
yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir.
(Değişik: 23/7/1995 - 4121/12 md.)
Mahalli idarelerin seçimleri, 67 nci maddedeki esaslara göre beş yılda bir yapılır.
Ancak,
milletvekili genel veya ara seçiminden önceki veya sonraki bir yıl içinde yapılması gereken mahalli idareler
organlarına veya bu organların üyelerine ilişkin
genel veya ara seçimler milletvekili genel veya ara seçimleriyle birlikte yapılır.
Kanun, büyük yerleşim merkezleri için özel yönetim biçimleri getirebilir.
Mahalli idarelerin seçilmiş organlarının, organlık sıfatını kazanmalarına ilişkin,
itirazların çözümü ve kaybetmeleri, konusundaki denetim yargı yolu ile olur.
Ancak, görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan mahalli idare organları
veya
bu organların üyelerini,
İçişleri Bakanı, geçici bir tedbir olarak, kesin hükme kadar uzaklaştırabilir.
Merkezi idare,
mahalli idareler üzerinde, mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi,
kamu görevlerinde birliğin sağlanması,
toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla,
kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idari vesayet yetkisine sahiptir.
Mahalli idarelerin belirli kamu hizmetlerinin görülmesi amacı ile,
kendi aralarında
"Bakanlar Kurulunun "
(C)
izni ile birlik kurmaları,
görevleri, yetkileri, maliye ve kolluk işleri ve merkezi idare ile
görevleri, yetkileri, maliye ve kolluk işleri ve merkezi idare ile
karşılıklı bağ ve ilgileri kanunla düzenlenir.
Bu idarelere, görevleri ile orantılı gelir kaynakları sağlanır.
Mevcut Madde 131.
2. Yükseköğretim üst kuruluşları
Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek,
yükseköğretim kurumlarındaki eğitim - öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek
bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak
ve
öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur.
(Değişik ikinci fıkra: 7/5/2004-5170/8 md.)
Yükseköğretim Kurulu, üniversiteler ve "Bakanlar Kurulunca "
(Tarafından)
seçilen
ve
sayıları, nitelikleri, seçilme usulleri kanunla belirlenen
adaylar arasından rektörlük ve öğretim üyeliğinde başarılı hizmet
yapmış profesörlere öncelik vermek sureti ile
Cumhurbaşkanınca atanan üyeler
ve Cumhurbaşkanınca doğrudan doğruya seçilen üyelerden kurulur.
Kurulun teşkilatı, görev, yetki, sorumluluğu ve çalışma esasları kanunla düzenlenir.
Mevcut Madde 134
G. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu
Atatürkçü düşünceyi,
Atatürk ilke ve inkılaplarını,
Türk kültürünü,
Türk tarihini ve Türk dilini bilimsel yoldan araştırmak,
tanıtmak ve yaymak ve yayınlar yapmak amacıyla;
Atatürk'ün manevi himayelerinde,
Cumhurbaşkanının gözetim ve desteğinde,
"Başbakanlığa"
(C görevlendireceği bakana)
bağlı;
Atatürk Araştırma Merkezi,
Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu ve
Atatürk Kültür Merkezinden oluşan,
Atatürk Kültür Merkezinden oluşan,
kamu tüzel kişiliğine sahip
"Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu" kurulur.
Türk Dil Kurumu ile Türk Tarih Kurumu için Atatürk'ün vasiyetnamesinde belirtilen
mali menfaatler saklı olup
kendilerine tahsis edilir.
Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumunun; kuruluşu, organları, çalışma usulleri ve özlük işleri ile kuruluşuna dahil kurumlar üzerindeki yetkileri kanunla düzenlenir.
Mevcut Madde 137.
J. Kanunsuz emir
Kamu hizmetlerinde herhangi bir sıfat ve suretle çalışmakta olan kimse,
üstünden aldığı emri, yönetmelik,
üstünden aldığı emri, yönetmelik,
tüzük
(C karanamesi) , kanun
veya
Anayasa hükümlerine aykırı görürse, yerine getirmez
ve bu aykırılığı o emri verene bildirir.
Ancak, üstü emrinde ısrar eder ve bu emrini yazı ile yenilerse, emir yerine getirilir;
bu halde, emri yerine getiren sorumlu olmaz.
Konusu suç teşkil eden emir, hiçbir suretle yerine getirilmez;
yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.
Askeri hizmetlerin görülmesi ve acele hallerde kamu düzeni ve kamu güvenliğinin korunması için
kanunla gösterilen istisnalar saklıdır.
Mevcut Madde 148
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yargı
3. Görev ve yetkileri
Anayasa Mahkemesi, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin
ve
Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün
Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler
ve bireysel başvuruları karara bağlar.
Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından inceler ve denetler.
Ancak, olağanüstü hallerde, "sıkıyönetim "ve savaş hallerinde
çıkarılan
"kanun hükmünde kararnamelerin "
(C kararnamelerinin)
şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla,
Anayasa Mahkemesinde dava açılamaz.
Kanunların şekil bakımından denetlenmesi,
son oylamanın, öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı;
Anayasa değişikliklerinde ise, teklif ve oylama çoğunluğuna
ve
ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır.
Şekil bakımından denetleme,
Cumhurbaşkanınca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir.
Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün geçtikten sonra,
şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açılamaz;
def'i yoluyla da ileri sürülemez.
Anayasa değişikliklerinde ise, teklif ve oylama çoğunluğuna
ve
ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır.
Şekil bakımından denetleme,
Cumhurbaşkanınca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir.
Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün geçtikten sonra,
şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açılamaz;
def'i yoluyla da ileri sürülemez.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.)
Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden,
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından,
ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir.
Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından,
ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir.
Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.)
Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.)
Bireysel başvuruya ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.
Anayasa Mahkemesi Cumhurbaşkanını,
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını,
Bakanlar Kurulu üyelerini,
(cumhurbaşkanı yardımcılarını ,bakanları)
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay,
"Askeri Yargıtay,
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi"
Başkan ve üyelerini,
Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Hakimler ve Savcılar
"Yüksek"
Kurulu ve Sayıştay Başkan ve üyelerini
görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını,
Bakanlar Kurulu üyelerini,
(cumhurbaşkanı yardımcılarını ,bakanları)
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay,
"Askeri Yargıtay,
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi"
Başkan ve üyelerini,
Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Hakimler ve Savcılar
"Yüksek"
Kurulu ve Sayıştay Başkan ve üyelerini
görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.)
Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları
" ile Jandarma Genel Komutanı" da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı
Yüce Divanda yargılanırlar.
" ile Jandarma Genel Komutanı" da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı
Yüce Divanda yargılanırlar.
Yüce Divanda, savcılık görevini Cumhuriyet Başsavcısı veya Cumhuriyet Başsavcıvekili yapar.
(Değişik beşinci fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.)
Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilir. Genel Kurulun yeniden inceleme sonucunda verdiği kararlar kesindir.
Anayasa Mahkemesi, Anayasa ile verilen diğer görevleri de yerine getirir.
Mevcut Madde 149.
4. Çalışma ve yargılama usulü
(Değişik: 7/5/2010-5982/19 md.)
Anayasa Mahkemesi, iki bölüm ve Genel Kurul halinde çalışır.
Bölümler, başkanvekili başkanlığında dört üyenin
katılımıyla toplanır.
Genel Kurul, Mahkeme Başkanının veya Başkanın belirleyeceği başkanvekilinin
başkanlığında
en az "on iki" (on) üye ile toplanır.
Bölümler ve Genel Kurul, kararlarını salt çoğunlukla alır.
Bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemesi için komisyonlar oluşturulabilir.
Siyasî partilere ilişkin dava ve başvurulara, iptal ve itiraz davaları ile Yüce Divan sıfatıyla yürütülecek yargılamalara Genel Kurulca bakılır,
bireysel başvurular ise bölümlerce karara bağlanır.
Anayasa değişikliğinde iptale,
siyasî partilerin kapatılmasına
ya da
Devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verilebilmesi için
toplantıya katılan üyelerin
üçte iki oy çokluğu şarttır.
Şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları Anayasa Mahkemesince öncelikle incelenip karara bağlanır.
Anayasa Mahkemesinin kuruluşu,
Genel Kurul ve bölümlerin yargılama usulleri,
Başkan, başkanvekilleri ve üyelerin disiplin işleri kanunla; Mahkemenin çalışma esasları, bölüm ve komisyonların oluşumu ve işbölümü kendi yapacağı İçtüzükle düzenlenir.
Anayasa Mahkemesi Yüce Divan sıfatıyla
baktığı davalar dışında kalan işleri
dosya üzerinde inceler.
Ancak, bireysel başvurularda duruşma yapılmasına karar verilebilir.
Mahkeme ayrıca, gerekli gördüğü hallerde sözlü açıklamalarını dinlemek üzere ilgilileri ve konu üzerinde bilgisi olanları çağırabilir
ve
siyasî partilerin kapatılmasına ilişkin davalarda, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısından sonra kapatılması istenen siyasî partinin genel başkanlığının
veya
tayin edeceği bir vekilin savunmasını dinler.
Mevcut Madde 150.
5. İptal davası
Kanunların, "kanun hükmündeki kararnamelerin"
(C kararnamelerinin)
Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün veya bunların belirli madde ve hükümlerinin şekil
ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla
Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası açabilme hakkı,
Cumhurbaşkanına, "iktidar ve ana muhalefet partisi Meclis
grupları ile
Türkiye Büyük Millet Meclisi"
(TBMM'de en en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna)
üye tam sayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere aittir.
İktidarda birden fazla siyasi partinin bulunması halinde,
iktidar partilerinin dava açma hakkını
en fazla üyeye sahip olan parti kullanır.
_
Kısaca tüm yetkiler partili cumhurbaşkanına aittir.
_
Mevcut Madde 151.
6. Dava açma süresi
Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası açma hakkı,
iptali istenen kanun,
"kanun hükmünde kararname "
(C kararnamesi)
veya
içtüzüğün Resmi Gazetede yayımlanmasından başlayarak altmış gün sonra düşer.
Mevcut Madde 153.
8. Anayasa Mahkemesinin kararları
Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir.
İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz.
Anayasa Mahkemesi bir kanun veya
" kanun hükmünde kararnamenin "
( C kararnamesi)
tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle,
yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde
hüküm tesis edemez.
" kanun hükmünde kararnamenin "
( C kararnamesi)
tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle,
yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde
hüküm tesis edemez.
Kanun,
" kanun hükmünde kararname "
( C kararnamesi)
veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü
ya da
bunların hükümleri,
iptal kararlarının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar.
Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir.
Bu tarih, kararın Resmi Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.
" kanun hükmünde kararname "
( C kararnamesi)
veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü
ya da
bunların hükümleri,
iptal kararlarının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar.
Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir.
Bu tarih, kararın Resmi Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.
İptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda,
Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak
kanun tasarı veya teklifini öncelikle görüşüp
karara bağlar.
Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak
kanun tasarı veya teklifini öncelikle görüşüp
karara bağlar.
İptal kararları geriye yürümez.
Anayasa Mahkemesi kararları Resmi Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar.
Mevcut Madde 152.
Mevcut Madde 158.
Mevcut Madde 167.
Mevcut Madde 152.
7. Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde
ileri sürülmesi
Bir davaya bakmakta olan
mahkeme, uygulanacak bir kanun veya
"kanun hükmünde kararnamenin"
(C kararnamesi)
hükümlerini
Anayasaya aykırı görürse
veya
taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık
iddiasının ciddi
olduğu kanısına varırsa,
Anayasa Mahkemesinin bu konuda
vereceği karara kadar davayı geri bırakır.
Mahkeme, Anayasaya aykırılık
iddiasını ciddi görmezse
bu iddia, temyiz merciince esas hükümle birlikte
karara bağlanır.
Anayasa Mahkemesi, işin kendisine
gelişinden başlamak üzere
beş ay içinde kararını verir
ve açıklar.
Bu süre
içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre
sonuçlandırır. Ancak,
Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar
kesinleşinceye kadar gelirse,
mahkeme buna uymak zorundadır.
Anayasa Mahkemesinin işin
esasına girerek verdiği red kararının Resmi Gazetede yayımlanmasından sonra
on
yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar
başvuruda bulunulamaz.
F. Uyuşmazlık Mahkemesi
Uyuşmazlık Mahkemesi "adli, idari ve askeri"
(adli ve idari)
yargı mercileri arasındaki
görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak
çözümlemeye yetkilidir.
Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluşu,
üyelerinin nitelikleri ve seçimleri ile işleyişi kanunla düzenlenir.
Bu
mahkemenin Başkanlığını Anayasa Mahkemesince,
kendi üyeleri arasından
görevlendirilen üye yapar.
Diğer mahkemelerle, Anayasa
Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,
Anayasa Mahkemesinin kararı esas
alınır.
İKİNCİ BÖLÜM
Ekonomik
Hükümler
Mevcut Madde 166.
I. Planlama; Ekonomik ve Sosyal Konsey
Ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı,
özellikle sanayiin ve tarımın yurt düzeyinde dengeli ve uyumlu biçimde hızla
gelişmesini,
ülke kaynaklarının döküm ve değerlendirilmesini yaparak verimli
şekilde kullanılmasını planlamak,
bu amaçla gerekli teşkilatı kurmak Devletin
görevidir.
Planda milli tasarrufu ve üretimi
artırıcı,
fiyatlarda istikrar ve dış ödemelerde dengeyi sağlayıcı,
yatırım ve
istihdamı geliştirici tedbirler öngörülür;
yatırımlarda toplum yararları ve
gerekleri gözetilir;
kaynakların verimli şekilde kullanılması hedef alınır.
Kalkınma girişimleri, bu plana göre gerçekleştirilir.
Kalkınma planlarının hazırlanmasına,
Türkiye Büyük Millet Meclisince onaylanmasına, uygulanmasına, değiştirilmesine
ve
bütünlüğünü bozacak değişikliklerin önlenmesine ilişkin usul ve esaslar
kanunla düzenlenir.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/23 md.)
Ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında
"hükümete"
(C)
istişarî nitelikte görüş bildirmek amacıyla
Ekonomik ve Sosyal Konsey
kurulur.
Ekonomik ve Sosyal Konseyin kuruluş ve işleyişi kanunla düzenlenir.
Mevcut Madde 167.
II. Piyasaların denetimi ve dış ticaretin
düzenlenmesi
Devlet, para, kredi, sermaye,
mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı
ve
geliştirici tedbirleri alır;
piyasalarda fiili veya anlaşma sonucu doğacak
tekelleşme
ve kartelleşmeyi önler.
Dış ticaretin ülke ekonomisinin
yararına olmak üzere düzenlenmesi amacıyla
ithalat, ihracat ve diğer dış
ticaret işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler dışında
ek mali
yükümlülükler koymaya
ve
bunları kaldırmaya kanunla
"Bakanlar Kuruluna"
(C)
yetki
verilebilir.
