Sunulan MADDE 16:
2709 sayılı Kanunun;
E) 82’nci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi,
96’ncı maddesinin ikinci fıkrası,
96’ncı maddesinin ikinci fıkrası,
117’nci maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları,
127’nci maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesi,
150’nci maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi
ile 91, 99, 100, 102, 107, 109, 110, 111, 112, 113, 114, 115, 120, 121, 122, 145, 156, 157, 162, 163 ve 164 üncü maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.
T.C: ANAYASA
T.C: ANAYASA
ÜÇÜNCÜ KISIM
CUMHURİYETİN TEMEL ORGANLARI
BİRİNCİ BÖLÜM
YASAMA
Mevcut Madde .82
3. Üyelikle bağdaşmayan işler
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri,
Devlet ve diğer kamu
tüzel kişilerinde ve bunlara bağlı kuruluşlarda;
Devletin veya diğer kamu
tüzel kişilerinin doğrudan doğruya
ya da
dolaylı olarak katıldığı teşebbüs ve
ortaklıklarda;
özel gelir kaynakları ve özel imkanları kanunla sağlanmış kamu
yararına çalışan derneklerin
ve
Devletten yardım sağlayan ve vergi muafiyeti
olan vakıfların,
kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile sendikalar
ve
bunların üst kuruluşlarının ve katıldıkları teşebbüs
veya
ortaklıkların yönetim
ve denetim kurullarında görev alamazlar,
vekili olamazlar, herhangi bir taahhüt
işini doğrudan
veya
dolaylı olarak kabul edemezler,
temsilcilik ve hakemlik
yapamazlar.
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri,
yürütme organının
teklif, inha, atama veya onamasına bağlı resmi veya özel herhangi bir işle
görevlendirilemezler.
Bir üyenin belli konuda ve altı ayı aşmamak üzere
Bakanlar Kurulunca verilecek geçici bir görevi kabul etmesi,
Meclisin kararına
bağlıdır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği ile bağdaşmayan
diğer görev ve işler kanunla düzenlenir.
Mevcut Madde 96.
D. Toplantı ve
karar yeter sayısı
(Değişik birinci fıkra: 31/5/2007-5678/3 md.) (2)
Türkiye Büyük Millet
Meclisi,
yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde
üye tam sayısının en az üçte
biri ile toplanır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasada başkaca bir hüküm
yoksa
toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir;
ancak karar yeter
sayısı
hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az
olamaz.
Bakanlar Kurulu üyeleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin
katılamadıkları oturumlarında, kendileri yerine
oy kullanmak üzere bir bakana yetki verebilirler.
Ancak bir bakan kendi
oyu ile birlikte en çok iki oy kullanabilir.
İKİNCİ BÖLÜM
YÜRÜTME
Mevcut Madde 117.
İ. Milli Savunma
1.
Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı
Başkomutanlık,
Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi
varlığından ayrılamaz
ve
Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.
Milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin
yurt savunmasına hazırlanmasından,
Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı,
Bakanlar Kurulu sorumludur.
Genelkurmay Başkanı;
Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup,
savaşta Başkomutanlık
görevlerini Cumhurbaşkanlığı namına yerine getirir.
Genelkurmay Başkanı,
Bakanlar Kurulunun teklifi üzerine,
Cumhurbaşkanınca atanır;
görev ve yetkileri kanunla düzenlenir.
Genelkurmay
Başkanı, bu görev ve yetkilerinden dolayı Başbakana karşı sorumludur.
Milli Savunma Bakanlığının,
Genelkurmay Başkanlığı ve
Kuvvet Komutanlıkları ile görev ilişkileri ve yetki alanı kanunla düzenlenir.
Mevcut Maddde 127.
,
2. Mahalli idareler
Mahalli idareler;
il, belediye veya köy
halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları
kanunla belirtilen
ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler
tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir.
Mahalli idarelerin kuruluş ve
görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla
düzenlenir.
(Değişik: 23/7/1995 - 4121/12
md.)
Mahalli
idarelerin seçimleri,
67 nci maddedeki esaslara göre beş yılda bir yapılır.
Ancak, milletvekili genel veya ara seçiminden önceki veya sonraki bir yıl
içinde yapılması gereken mahalli idareler organlarına
veya bu organların
üyelerine ilişkin genel veya ara seçimler milletvekili genel
veya
ara
seçimleriyle birlikte yapılır.
Kanun, büyük yerleşim merkezleri için özel
yönetim biçimleri getirebilir.
Mahalli idarelerin seçilmiş
organlarının,
organlık sıfatını kazanmalarına ilişkin itirazların çözümü ve
kaybetmeleri, konusundaki denetim yargı yolu ile olur.
Ancak, görevleri ile
ilgili bir suç sebebi ile hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan mahalli
idare organları veya bu organların üyelerini, İçişleri Bakanı, geçici bir tedbir
olarak, kesin hükme kadar uzaklaştırabilir.
Merkezi idare,
mahalli idareler
üzerinde, mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde
yürütülmesi,
kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması
ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla,
kanunda belirtilen
esas
ve usuller dairesinde idari vesayet yetkisine sahiptir.
Mahalli idarelerin belirli kamu
hizmetlerinin görülmesi amacı ile,
kendi aralarında Bakanlar Kurulunun izni ile
birlik kurmaları, görevleri, yetkileri, maliye
ve
kolluk işleri ve merkezi
idare ile karşılıklı bağ ve ilgileri kanunla düzenlenir.
Bu idarelere,
görevleri ile orantılı gelir kaynakları sağlanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
YARGI
Mevcut Madde 150.
5. İptal davası
Kanunların, kanun hükmündeki
kararnamelerin,
Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün
veya
bunların belirli
madde ve hükümlerinin şekil ve esas bakımından
Anayasaya aykırılığı iddiasıyla
Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası açabilme hakkı,
Cumhurbaşkanına,
iktidar ve anamuhalefet partisi Meclis grupları ile
Türkiye
Büyük Millet Meclisi üye tam sayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere
aittir. İktidarda birden fazla siyasi partinin bulunması halinde,
iktidar
partilerinin dava açma hakkını en fazla üyeye sahip olan parti kullanır.
_
Kaldırılması istenen maddeler:
_
ÜÇÜNCÜ KISIM
CUMHURİYETİN TEMEL ORGANLARI
BİRİNCİ BÖLÜM
YASAMA
Mevcut Madde 91.
E. Kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verme
Türkiye Büyük Millet Meclisi,
Bakanlar Kuruluna kanun
hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir.
Ancak
sıkıyönetim ve olağanüstü
haller
saklı kalmak üzere,
Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci
bölümlerinde yer alan
temel haklar,
kişi hakları
ve ödevleri ile
dördüncü
bölümünde yer alan
siyasi haklar ve ödevler kanun hükmünde kararnamelerle
düzenlenemez.
Yetki kanunu,
çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin,
amacını, kapsamını, ilkelerini, kullanma süresini ve süresi içinde birden fazla
kararname çıkarılıp çıkarılamayacağını gösterir.
Bakanlar Kurulunun istifası,
düşürülmesi
veya
yasama döneminin bitmesi,
belli süre için verilmiş olan
yetkinin sona ermesine sebep olmaz.
Kanun
hükmünde kararnamenin,
Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından süre bitiminden
önce onaylanması sırasında,
yetkinin son bulduğu
veya
süre bitimine kadar devam
ettiği de belirtilir.
Sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde,
Cumhurbaşkanının Başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunun kanun hükmünde
kararname çıkarmasına ilişkin hükümler saklıdır.
Kanun hükmünde kararnameler,
Resmi
Gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler.
Ancak, kararnamede yürürlük
tarihi olarak daha sonraki bir tarih de gösterilebilir.
Kararnameler,
Resmi Gazetede
yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur.
Yetki kanunları ve bunlara dayanan
kanun hükmünde kararnameler,
Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Genel
Kurulunda öncelikle ve ivedilikle görüşülür.
Yayımlandıkları gün Türkiye Büyük
Millet Meclisine sunulmayan kararnameler
bu tarihte,
Türkiye Büyük Millet
Meclisince reddedilen kararnameler bu kararın Resmi Gazetede yayımlandığı
tarihte yürürlükten kalkar.
Değiştirilerek kabul edilen kararnamelerin
değiştirilmiş hükümleri,
bu değişikliklerin Resmi Gazetede yayımlandığı gün
yürürlüğe girer.
Mevcut Madde 99.
B. Gensoru
Gensoru önergesi,
bir siyasi parti grubu adına
veya
enaz
yirmi milletveki-linin imzasıyla verilir.
Gensoru önergesi, verilişinden sonraki üç gün içinde
bastırılarak üyelere dağıtılır;
dağıtılmasından itibaren on gün içinde gündeme
alınıp alınmayacağı görüşülür.
Bu görüşmede, ancak önerge sahiplerinden biri,
siyasi parti grupları adına birer milletvekili,
Bakanlar Kurulu adına Başbakan
veya
bir bakan konuşabilir.
Gündeme alma kararıyla birlikte,
gensorunun görüşülme
günü de belli edilir;
ancak gensorunun görüşülmesi,
gündeme alma kararının
verildiği tarihten başlayarak iki gün geçmedikçe yapılamaz
ve
yedi günden
sonraya bırakılamaz.
Gensoru görüşmeleri sırasında üyelerin
veya
grupların
verecekleri gerekçeli güvensizlik önergeleri
veya
Bakanlar Kurulunun güven
isteği,
bir tam gün geçtikten sonra oylanır.
Bakanlar Kurulunun veya bir bakanın düşürülebilmesi,
üye
tamsayısının salt çoğunluğuyla olur;
oylamada yalnız güvensizlik oyları
sayılır.
Meclis çalışmalarının dengeli olarak yürütülmesi amacına
ve
yukardaki ilkelere uygun olmak kaydıyla
gensoru ile ilgili diğer hususlar
İç tüzükle belirlenir.
Mevcut Madde 100.
C. Meclis soruşturması
Başbakan veya bakanlar
hakkında,
Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az onda
birinin
vereceği önerge ile,
soruşturma açılması istenebilir.
Meclis, bu istemi en geç
bir ay içinde görüşür ve
(Ek ibare:
3/10/2001-4709/31 md.)
gizli oyla karara bağlar.
Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde,
Meclisteki siyasi partilerin, güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye
sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından
her parti için ayrı
ayrı ad çekme suretiyle
kurulacak onbeş kişilik bir komisyon
tarafından
soruşturma yapılır.
Komisyon, soruşturma sonucunu belirten raporunu iki ay
içinde Meclise sunar.
Soruşturmanın bu sürede bitirilememesi halinde,
komisyona
iki aylık yeni ve kesin bir süre verilir.
(Ek
cümle: 3/10/2001-4709/31 md.)
Bu süre içinde raporun Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına teslimi zorunludur.
(Değişik: 3/10/2001-4709/31 md.)
Rapor Başkanlığa verildiği tarihten itibaren on gün
içinde
dağıtılır,
dağıtımından itibaren on gün içinde görüşülür
ve
gerek
görüldüğü takdirde
ilgilinin
Yüce Divana sevkine
karar verilir
. Yüce Divana
sevk kararı ancak üye tamsayısının salt çoğunluğunun
gizli oyuyla
alınır.
Meclisteki siyasi
parti gruplarında,
Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar
alınamaz.
İKİNCİ BÖLÜM
YÜRÜTME
Mevcut Madde 102.
B. Seçimi
Madde 102 – (Değişik: 31/5/2007-5678/5 md.) (1)
Cumhurbaşkanı seçimi,
Cumhurbaşkanının görev süresinin
dolmasından önceki altmış gün içinde;
makamın herhangi bir sebeple boşalması
halinde ise
boşalmayı takip eden altmış gün içinde tamamlanır.
Genel oyla yapılacak seçimde,
geçerli oyların salt
çoğunluğunu alan aday
Cumhurbaşkanı seçilmiş olur.
İlk oylamada bu çoğunluk
sağlanamazsa,
bu oylamayı izleyen ikinci pazar günü ikinci oylama yapılır.
Bu
oylamaya, ilk oylamada en çok oy almış bulunan iki aday katılır ve
geçerli
oyların çoğunluğunu alan aday
Cumhurbaşkanı seçilmiş olur.
İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin
ölümü
veya
seçilme yeterliğini kaybetmesi halinde;
ikinci oylama, boşalan
adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır.
İkinci oylamaya tek adayın kalması halinde,
bu oylama referandum şeklinde
yapılır.
Aday, geçerli oyların çoğunluğunu aldığı takdirde Cumhurbaşkanı seçilmiş
olur.
Cumhurbaşkanı göreve başlayıncaya kadar görev süresi
dolan Cumhurbaşkanının görevi devam eder.
Cumhurbaşkanlığı seçimine ilişkin usûl ve esaslar
kanunla düzenlenir.
Mevcut Maddde 107.
G. Cumhurbaşkanı Genel
Sekreterliği
Cumhurbaşkanlığı Genel
Sekreterliğinin kuruluşu, teşkilat ve çalışma esasları,
personel atama
işlemleri
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.
Mevcut Madde 109.
II. Bakanlar Kurulu
A. Kuruluş
Bakanlar Kurulu,
Başbakan ve
bakanlardan kurulur.
Başbakan, Cumhurbaşkanınca,
Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından atanır.
Bakanlar, Türkiye Büyük Millet
Meclisi üyeleri veya milletvekili seçilme yeterliğine sahip olanlar arasından
Başbakanca seçilir
ve
Cumhurbaşkanınca atanır;
gerektiğinde Başbakanın önerisi
üzerine Cumhurbaşkanınca görevlerine son verilir.
Mevcut Madde 110.
B. Göreve başlama ve güvenoyu
Bakanlar Kurulunun listesi
tam olarak Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur.
Türkiye Büyük Millet Meclisi
tatilde ise toplantıya çağrılır.
Bakanlar Kurulunun programı,
kuruluşundan en geç bir hafta içinde Başbakan
veya
bir bakan tarafından Türkiye
Büyük Millet Meclisinde okunur
ve güvenoyuna başvurulur.
Güvenoyu için
görüşmeler, programın okunmasından iki tam gün geçtikten sonra başlar
ve
görüşmelerin bitiminden bir tam gün geçtikten sonra oylama yapılır.
Mevcut Madde 111.
C. Görev sırasında güvenoyu
Başbakan, gerekli görürse,
Bakanlar Kurulunda
görüştükten sonra,
Türkiye Büyük Millet Meclisinden
güven
isteyebilir.
Güven
istemi,
Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirilmesinden bir tam gün geçmedikçe
görüşülemez
ve
görüşmelerin bitiminden bir tam gün geçmedikçe oya konulamaz.
Güven istemi,
ancak üye
tam sayısının salt çoğunluğuyla reddedilebilir.
Mevcut Madde 112.
D. Görev ve siyasi sorumluluk
Başbakan,
Bakanlar Kurulunun
başkanı olarak,
Bakanlıklar arasında işbirliğini sağlar
ve
hükümetin genel
siyasetinin yürütülmesini gözetir.
Bakanlar Kurulu,
bu siyasetin
yürütülmesinden birlikte sorumludur.
Her bakan ,
Başbakana karşı sorumlu
olup ayrıca kendi yetkisi içindeki işlerden
ve
emri altındakilerin eylem ve
işlemlerinden de sorumludur.
Başbakan,
bakanların görevlerinin
Anayasa ve kanunlara uygun olarak yerine getirilmesini gözetmek
ve
düzeltici
önlemleri almakla yükümlüdür.
Bakanlar Kurulu üyelerinden
milletvekili olmayanlar;
81 inci maddede yazılı şekilde Millet Meclisi önünde
and içerler
ve
bakan sıfatını taşıdıkları
sürece milletvekillerinin tabi oldukları kayıt ve şartlara uyarlar
ve
yasama
dokunulmazlığına sahip bulunurlar.
Bunlar Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri
gibi ödenek ve yolluk alırlar.
Mevcut Madde 113.
E. Bakanlıkların kurulması ve
bakanlar
Bakanlıkların kurulması,
kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilatı kanunla düzenlenir.
Açık olan
bakanlıklarla izinli veya
özürlü olan bir bakana, diğer bir bakan geçici olarak vekillik eder.
Ancak, bir
bakan birden fazlasına vekillik edemez.
Türkiye Büyük Millet Meclisi kararı
ile
Yüce Divana verilen bir bakan
bakanlıktan düşer.
Başbakanın Yüce Divana
sevki halinde hükümet istifa etmiş sayılır.
Herhangi bir sebeple boşalan
bakanlığa en geç on beş gün içinde atama yapılır.
Mevcut Madde 114.
F. Seçimlerde geçici Bakanlar
Kurulu
Türkiye Büyük Millet Meclisi
genel seçimlerinden önce,
Adalet, İçişleri ve Ulaştırma bakanları çekilir.
Seçimin başlangıç tarihinden üç gün önce;
seçim dönemi bitmeden seçimin
yenilenmesine karar verilmesi halinde ise,
bu karardan başlayarak beş gün
içinde, bu bakanlıklara
Türkiye Büyük Millet Meclisi içinden
veya
dışarıdan
bağımsızlar Başbakanca atanır.
116 ncı madde gereğince
seçimlerin
yenilenmesine karar verildiğinde
Bakanlar Kurulu çekilir
ve
Cumhurbaşkanı
geçici Bakanlar Kurulunu kurmak üzere bir Başbakan atar.
Geçici Bakanlar Kuruluna,
Adalet,
İçişleri ve Ulaştırma bakanları Türkiye Büyük Millet Meclisindeki
veya
Meclis
dışındaki bağımsızlardan olmak üzere,
siyasi parti gruplarından,
oranlarına
göre üye alınır.
Siyasi parti gruplarından alınacak üye sayısını
Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanı tespit ederek
Başbakana bildirir.
Teklif edilen bakanlığı kabul
etmeyen veya sonradan çekilen partililer yerine,
Türkiye Büyük Millet Meclisi
içinden veya dışarıdan bağımsızlar atanır.
Geçici Bakanlar Kurulu,
yenilenme
kararının Resmi Gazete'de ilanından itibaren beş gün içinde kurulur.
Geçici Bakanlar Kurulu için
güvenoyuna başvurulmaz.
Geçici Bakanlar Kurulu seçim süresince
ve yeni Meclis toplanıncaya kadar vazife görür.
Mevcut Madde 115.
G. Tüzükler
Bakanlar Kurulu,
kanunun uygulanmasını göstermek
veya
emrettiği işleri belirtmek üzere, kanunlara aykırı olmamak
ve
Danıştayın
incelemesinden geçirilmek şartıyla tüzükler çıkarabilir.
Tüzükler,
Cumhurbaşkanınca imzalanır ve kanunlar gibi
yayımlanır.
Mevcut Madde 120.
2. Şiddet olaylarının
yaygınlaşması
ve
kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması
sebepleriyle olağanüstü
hal ilanı
Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini
veya
temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet
hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması
veya
şiddet olayları
sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması hallerinde,
Cumhurbaşkanı
başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu,
Milli Güvenlik Kurulunun da görüşünü
aldıktan sonra
yurdun bir veya birden fazla bölgesinde
veya
bütününde, süresi
altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.
Mevcut Madde 121.
3. Olağanüstü hallerle ilgili
düzenleme
Anayasanın 119 ve 120 nci maddeleri uyarınca
olağanüstü hal ilanına karar verilmesi durumunda,
bu karar Resmi Gazetede
yayımlanır
ve
hemen Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.
Türkiye
Büyük Millet Meclisi tatilde ise derhal toplantıya çağırılır.
Meclis,
olağanüstü hal süresini değiştirebilir,
Bakanlar Kurulunun istemi üzerine, her
defasında dört ayı geçmemek üzere,
süreyi uzatabilir veya olağanüstü hali
kaldırabilir.
119 uncu madde uyarınca ilan edilen olağanüstü hallerde
vatandaşlar için getirilecek para,
mal ve çalışma yükümlülükleri
ile
olağanüstü hallerin her türü için ayrı ayrı
geçerli olmak üzere,
Anayasanın 15 inci maddesindeki ilkeler doğrultusunda
temel hak ve hürriyetlerin nasıl sınırlanacağı
veya
nasıl durdurulacağı,
halin
gerektirdiği tedbirlerin nasıl ve ne suretle alınacağı,
kamu hizmeti
görevlilerine ne gibi yetkiler verileceği,
görevlilerin durumlarında ne gibi
değişiklikler yapılacağı
ve
olağanüstü yönetim usulleri,
Olağanüstü Hal
Kanununda düzenlenir.
Olağanüstü hal süresince,
Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, olağanüstü halin
gerekli kıldığı konularda,
kanun hükmünde kararnameler çıkarabilir.
Bu
kararnameler, Resmi Gazetede yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet
Meclisinin onayına sunulur;
bunların Meclisce onaylanmasına ilişkin süre ve
usul, İçtüzükte belirlenir.
Mevcut Madde 122.
B.
Sıkıyönetim, seferberlik ve savaş hali
Anayasanın tanıdığı hür demokrasi düzenini
veya
temel hak ve hürriyetleri
ortadan kaldırmaya yönelen ve olağanüstü hal
ilanını gerektiren hallerden
daha vahim şiddet hareketlerinin yaygınlaşması
veya
savaş hali,
savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi,
ayaklanma
olması
veya
vatan veya Cumhuriyete karşı
kuvvetli ve eylemli bir kalkışmanın
veya
ülkenin ve milletin bölünmezliğini
içten
veya
dıştan
tehlikeye düşüren
şiddet hareketlerinin yaygınlaşması sebepleriyle,
Cumhurbaşkanı başkanlığında
toplanan Bakanlar Kurulu,
Milli Güvenlik
Kurulunun da
görüşünü aldıktan sonra,
süresi altı ayı aşmamak üzere
yurdun bir veya
birden
fazla
bölgesinde
veya bütününde sıkıyönetim ilan edebilir.
Bu karar, derhal Resmi
Gazetede yayımlanır
ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına
sunulur.
Türkiye Büyük Millet Meclisi toplantı halinde değilse hemen toplantıya
çağırılır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi gerekli gördüğü takdirde sıkıyönetim
süresini kısaltabilir,
uzatabilir veya sıkıyönetimi kaldırabilir.
Sıkıyönetim süresinde,
Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu sıkıyönetim halinin
gerekli kıldığı konularda kanun hükmünde kararname çıkarabilir.
Bu kararnameler Resmi Gazetede
yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.
Bunların Meclisce onaylanmasına ilişkin süre ve usul İçtüzükte belirlenir.
Sıkıyönetimin her defasında
dört
ayı aşmamak üzere uzatılması,
Türkiye Büyük Millet Meclisinin kararına
bağlıdır.
Savaş hallerinde bu dört aylık süre aranmaz.
Sıkıyönetim, seferberlik
ve savaş
hallerinde hangi hükümlerin uygulanacağı
ve işlemlerin nasıl yürütüleceği,
idare ile olan ilişkileri,
hürriyetlerin nasıl kısıtlanacağı veya durdurulacağı
ve savaş veya savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi halinde
vatandaşlar
için getirilecek yükümlülükler kanunla düzenlenir.
Sıkıyönetim komutanları
Genelkurmay
Başkanlığına bağlı
olarak görev yaparlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
YARGI
Mevcut Madde 145.
H. Askeri yargı
(Değişik: 7/5/2010-5982/15 md.)
Askerî
yargı,
askerî mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür.
Bu
mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile
bunların asker
kişiler aleyhine veya askerlik hizmet
ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri
suçlara ait
davalara bakmakla görevlidir.
Devletin güvenliğine,
anayasal düzene
ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar
her halde adliye
mahkemelerinde görülür.
Savaş hali haricinde,
asker olmayan kişiler askerî
mahkemelerde yargılanamaz.
Askerî mahkemelerin savaş halinde hangi suçlar ve hangi
kişiler bakımından yetkili oldukları;
kuruluşları ve gerektiğinde bu
mahkemelerde adlî yargı hâkim ve savcılarının görevlendirilmeleri kanunla
düzenlenir.
Askerî yargı organlarının kuruluşu, işleyişi,
askerî
hâkimlerin özlük işleri,
askerî savcılık görevlerini yapan askerî hâkimlerin
görevli bulundukları komutanlıkla ilişkileri, mahkemelerin bağımsızlığı
ve
hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.
Mevcut Madde 156.
D. Askeri Yargıtay
Askeri Yargıtay,
askeri mahkemelerden verilen
karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.
Ayrıca, asker kişilerin kanunla
gösterilen belli davalarına ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.
Askeri Yargıtay üyeleri birinci
sınıf askeri hakimler arasından
Askeri Yargıtay Genel Kurulunun üye
tam sayısının salt çoğunluğu
ve
gizli oyla
her boş yer için göstereceği üçer
aday içinden
Cumhurbaşkanınca seçilir.
Askeri Yargıtay Başkanı,
Başsavcısı,
İkinci Başkanı ve daire başkanları Askeri Yargıtay üyeleri
arasından
rütbe ve kıdem sırasına göre atanırlar.
(Değişik son fıkra: 7/5/2010-5982/20 md.)
Askerî
Yargıtayın kuruluşu, işleyişi, mensuplarının disiplin
ve
özlük işleri
mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla
düzenlenir.
Mevcut Madde 157.
E. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi,
askeri olmayan
makamlarca tesis edilmiş olsa bile,
asker kişileri ilgilendiren ve askeri
hizmete ilişkin idari işlem
ve
eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı
denetimini yapan
ilk ve son derece mahkemesidir.
Ancak, askerlik
yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda
ilgilinin asker kişi olması şartı
aranmaz.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin
askeri hakim sınıfından olan üyeleri,
mahkemenin bu sınıftan olan başkan ve
üyeleri tam sayısının salt çoğunluğu
ve
gizli oy ile
birinci sınıf askeri
hakimler arasından her boş yer için gösterilecek üç aday içinden;
hakim
sınıfından olmayan üyeleri,
rütbe ve nitelikleri kanunda gösterilen subaylar
arasından,
Genelkurmay Başkanlığınca her boş yer için gösterilecek üç aday
içinden
Cumhurbaşkanınca seçilir.
Askeri hakim sınıfından olmayan
üyelerin görev süresi en fazla dört yıldır.
(Değişik son fıkra: 7/5/2010-5982/21 md.)
Askerî
Yüksek İdare Mahkemesinin kuruluşu,
işleyişi, yargılama usulleri, mensuplarının
disiplin ve özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı
esaslarına göre kanunla düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Mali ve
Ekonomik Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Mali Hükümler
Mevcut Madde 162.
B. Bütçenin görüşülmesi
Bakanlar Kurulu,
merkezî yönetim bütçe tasarısı ile milli bütçe tahminlerini
gösteren raporu,
mali yıl başından en az yetmiş beş gün önce,
Türkiye Büyük
Millet Meclisine sunar.
Bütçe tasarıları ve rapor, kırk
üyeden kurulu Bütçe Komisyonunda incelenir.
Bu komisyonun kuruluşunda, iktidar
grubuna
veya
gruplarına en az yirmi beş üye verilmek şartı ile,
siyasi parti
gruplarının ve bağımsızların oranlarına göre temsili göz önünde tutulur.
Bütçe Komisyonunun elli beş gün
içinde kabul edeceği metin,
Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülür
ve
mali
yıl başına kadar karara bağlanır.
(Değişik dördüncü fıkra: 29/10/2005-5428/4 md.)
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri,
Genel Kurulda,
kamu idare bütçeleri hakkında düşüncelerini,
her bütçenin tümü üzerindeki
görüşmeler sırasında açıklarlar;
bölümler ve değişiklik önergeleri, üzerinde
ayrıca görüşme yapılmaksızın okunur
ve
oylanır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi
üyeleri,
bütçe kanunu tasarılarının Genel Kurulda görüşülmesi sırasında,
gider
artırıcı veya gelirleri azaltıcı önerilerde bulunamazlar.
Mevcut Madde 163.
C.
Bütçelerde değişiklik yapılabilme esasları
Merkezî
yönetim bütçesiyle verilen
ödenek,
harcanabilecek miktarın sınırını gösterir.
Harcanabilecek miktar
sınırının Bakanlar Kurulu kararıyla aşılabileceğine dair
bütçelere
hüküm
konulamaz.
Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname ile
bütçede değişiklik
yapmak yetkisi verilemez.
Cari yıl bütçesindeki ödenek artışını öngören
değişiklik tasarılarında
ve
cari ve ileriki yıl bütçelerine mali yük getirecek
nitelikteki kanun tasarı ve tekliflerinde,
belirtilen giderleri
karşılayabilecek
mali kaynak gösterilmesi zorunludur.
Mevcut Madde 164.
D. Kesinhesap
Kesinhesap kanunu tasarıları,
kanunda daha kısa bir
süre kabul edilmemiş ise,
ilgili oldukları mali yılın sonundan başlayarak,
en
geç yedi ay sonra Bakanlar Kurulunca
Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur.
Sayıştay, genel uygunluk bildirimini,
ilişkin olduğu kesinhesap kanunu
tasarısının verilmesinden başlayarak
en geç yetmiş beş gün içinde Türkiye Büyük
Millet Meclisine sunar.
Kesinhesap kanunu tasarısı,
yeni yıl bütçe kanunu
tasarısıyla birlikte Bütçe Komisyonu gündemine alınır.
Bütçe Komisyonu, bütçe
kanunu tasarısıyla kesinhesap kanunu tasarısını
Genel Kurula birlikte sunar,
Genel Kurul, kesinhesap kanunu tasarısını,
yeni yıl bütçe kanunu tasarısıyla
beraber görüşerek karara bağlar.
Kesinhesap kanunu tasarısı ve genel uygunluk
bildiriminin
Türkiye Büyük Millet Meclisine verilmiş olması,
ilgili yıla ait
Sayıştayca sonuçlandırılamamış denetim
ve
hesap yargılamasını önlemez
ve
bunların karara bağlandığı anlamına gelmez.
_
Not.
Kesin hesap nedir ?
Maliye bakanlığı tarafından merkezi yönetim bütçe kanununa uygun olarak hazırlanan
ve
bir yıllık gelir ve giderleri
uygulama sonuçlarıyla ve gerekçeleriyle
birlikte ortaya koyan ve denetime imkan veren bir uygulamadır.
_
