MADDE 18:
Bu Kanun ile Anayasanın;
a) 8, 15, 17, 19, 73, 82, 87, 88, 89, 91, 93, 96, 98, 99, 100, 104, 105, 106, 107, 108, 109, 110, 111, 112, 113 üncü maddelerinde yapılan değişiklikler ile
114 üncü maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarının ilgaları yönünden,
115, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 122, 123, 124 ve 125’inci maddelerinde yapılan değişiklikler ile
127’nci maddenin son fıkrasına dair değişiklik;
131, 134, 137’nci maddelerinde yapılan değişiklikler ile
148’inci maddenin birinci fıkrasındaki değişiklik ile altıncı fıkrasındaki
“Bakanlar Kurulu üyelerini” ibaresine dair değişiklik,
150, 151, 152, 153, 155 inci maddenin ikinci fıkrası,
161, 162, 163, 164, 166 ncı ve 167 nci maddelerinde yapılan değişiklikler ile Geçici 21 inci maddenin (F) ve (G) fıkraları,
birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda
Cumhurbaşkanının göreve başladığı tarihte,
b) 75, 77, 101 ve 102 nci maddelerinde yapılan değişiklikler,
birlikte yapılacak ilk Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerine ilişkin
takvimin
başladığı tarihte,
c) Değiştirilen diğer hükümleri ile 101 inci maddesinin son fıkrasında yer alan “Cumhurbaşkanı seçilenin,
varsa partisi ile ilişiği kesilir” ibaresinin
ilgası
bakımından yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer ve halkoyuna sunulması halinde tümüyle oylanır.
erdoğana akp genel
başkanlığı yolu
Madde :18
Bu maddenin (A) bendi ile Anayasa'da
yapılan değişikliklerin
hangilerinin birlikte yapılan TBMM ve cumhurbaşkanlığı
seçimleri sonucunda cumhurbaşkanının göreve başladığı tarihte ;
maddenin (B) bendi iel hangi maddedeki değişikliklerin birlikte yapılacak cumhurbaşkanlığı ve TBMM seçimlerine ilişkin takvimin başladığı tarihte ,
maddenin (C) bendi ile
"cumhurbaşkanı seçilenin varsa partisi ile ilişiği kesilir"
ibaresini taslağın kanunlaşması ve yayımı tarihinde ;
yürürlüğe gireceği ve kamuoyuna sunulması halinde tümüyle oylanacağı
düzenleniyor.
Burada önem arz eden husus bütün değişikliklerin yürürlük tarihi
ilk birlikte yapılacak seçim sonucunda cumhurbaşbakanının
göreve başlama tarihi
ve bazı maddeler yönünden de seçim takviminin başlangıcı olduğu halde,
cumhurbaşbakanının partili olmasını sağlayan hükmün derhal yürürlüğe girecek olmasıdır.
Bununla amaçlanan şeyin mevcut cumhurbaşkanına akp üzerinde
otorite sağlamak ve
akp genel başkanı olmak amacı değilse nedir?
_
Not:
İlga:Bir şeyin varlığını ortadan kaldırmak.
_
Ortadan kaldırılmaları yönünden ele alınan maddeler:
26 madde.
GENEL ESASLAR
VIII. Yürütme yetkisi ve görevi
Mevcut Madde 8.
Yürütme
yetkisi ve görevi,
Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından,
Anayasaya ve
kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir.
İKİNCİ KISIM
TEMEL HAKLAR VE ÖDEVLER
BİRİNCİ BÖLÜM
GENEL HÜKÜMLER
IV. Temel hak ve hürriyetlerin
kullanılmasının durdurulması
Mevcut Madde 15.
Savaş, seferberlik, sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla, durumun
gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen
durdurulabilir veya bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykırı
tedbirler alınabilir.
Birinci fıkrada belirlenen durumlarda da, savaş hukukuna
uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler (…)dışında, kişinin yaşama hakkına,
maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, düşünce
ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz; suç ve
cezalar geçmişe yürütülemez; suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar kimse
suçlu sayılamaz. (1)
İKİNCİ BÖLÜM
KİŞİNİN
HAKLARI VE ÖDEVLERİ
I. Kişinin
dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı
Mevcut Madde 17.
Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve
geliştirme hakkına sahiptir.
Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında,
kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbi
deneylere tabi tutulamaz.
Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan
haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz.
(…)(1) meşru müdafaa hali, yakalama ve
tutuklama kararlarının yerine getirilmesi, bir tutuklu veya hükümlünün
kaçmasının önlenmesi, bir ayaklanma veya isyanın bastırılması, sıkıyönetim veya
olağanüstü hallerde yetkili merciin verdiği emirlerin uygulanması sırasında
silah kullanılmasına kanunun cevaz verdiği zorunlu durumlarda meydana gelen
öldürme fiilleri, birinci fıkra hükmü dışındadır.
III. Kişi
hürriyeti ve güvenliği
Mevcut Madde 19.
Herkes, kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.
Şekil ve şartları kanunda gösterilen:
Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve
güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; bir mahkeme kararının veya kanunda
öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya
tutuklanması; bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne
çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi; toplum için tehlike
teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri
veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya ıslahı
için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine
getirilmesi; usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da
hakkında sınır dışı etme yahut geri verme kararı verilen bir kişinin
yakalanması veya tutuklanması; halleri dışında kimse hürriyetinden yoksun
bırakılamaz.
Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler,
ancak kaçmalarını, delillerin yokedilmesini veya değiştirilmesini önlemek
maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen
diğer hallerde hakim kararıyla tutuklanabilir. Hakim kararı olmadan yakalama,
ancak suçüstü halinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir;
bunun şartlarını kanun gösterir.
Yakalanan veya tutuklanan kişilere, yakalama veya
tutuklama sebepleri ve haklarındaki iddialar herhalde yazılı ve bunun hemen
mümkün olmaması halinde sözlü olarak derhal, toplu suçlarda en geç hakim
huzuruna çıkarılıncaya kadar bildirilir.
(Değişik birinci cümle: 3/10/2001-4709/4
md.) Yakalanan veya tutuklanan kişi, tutulma yerine en yakın mahkemeye gönderilmesi için
gerekli süre hariç en geç kırksekiz saat ve
toplu olarak işlenen suçlarda en çok dört gün içinde hâkim önüne
çıkarılır. Kimse, bu süreler geçtikten sonra hakim kararı olmaksızın
hürriyetinden yoksun bırakılamaz. Bu süreler olağanüstü hal, sıkıyönetim ve
savaş hallerinde uzatılabilir.
(Değişik:
3/10/2001-4709/4 md.) Kişinin yakalandığı veya tutuklandığı, yakınlarına
derhal bildirilir.
Tutuklanan kişilerin, makul süre içinde yargılanmayı ve
soruşturma veya kovuşturma sırasında serbest bırakılmayı isteme hakları vardır.
Serbest bırakılma ilgilinin yargılama süresince duruşmada hazır bulunmasını
veya hükmün yerine getirilmesini sağlamak için bir güvenceye bağlanabilir.
Her ne sebeple olursa olsun, hürriyeti kısıtlanan kişi,
kısa sürede durumu hakkında karar verilmesini ve bu kısıtlamanın kanuna
aykırılığı halinde hemen serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla yetkili bir
yargı merciine başvurma hakkına sahiptir.
(Değişik: 3/10/2001-4709/4 md.) Bu esaslar dışında bir işleme tâbi tutulan kişilerin
uğradıkları zarar, tazminat hukukunun genel prensiplerine göre, Devletçe
ödenir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
SİYASİ
HAKLAR VE ÖDEVLER
VI. Vergi ödevi
Mevcut Madde 73.
Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere,
mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.
Vergi yükünün adaletli ve dengeli
dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali
yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali
yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin
hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik
yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
CUMHURİYETİN TEMEL ORGANLARI
BİRİNCİ BÖLÜM
YASAMA
3. Üyelikle bağdaşmayan işler
Mevcut Madde 82.
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Devlet ve diğer kamu
tüzel kişilerinde ve bunlara bağlı kuruluşlarda; Devletin veya diğer kamu
tüzelkişilerinin doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak katıldığı teşebbüs ve
ortaklıklarda; özel gelir kaynakları ve özel imkanları kanunla sağlanmış kamu
yararına çalışan derneklerin ve Devletten yardım sağlayan ve vergi muafiyeti
olan vakıfların, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile sendikalar ve
bunların üst kuruluşlarının ve katıldıkları teşebbüs veya ortaklıkların yönetim
ve denetim kurullarında görev alamazlar, vekili olamazlar, herhangi bir taahhüt
işini doğrudan veya dolaylı olarak kabul edemezler, temsilcilik ve hakemlik
yapamazlar.
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, yürütme organının
teklif, inha, atama veya onamasına bağlı resmi veya özel herhangi bir işle
görevlendirilemezler. Bir üyenin belli konuda ve altı ayı aşmamak üzere
Bakanlar Kurulunca verilecek geçici bir görevi kabul etmesi, Meclisin kararına
bağlıdır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği ile bağdaşmayan
diğer görev ve işler kanunla düzenlenir.
II. Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve
yetkileri
A.
Genel olarak
Mevcut Madde 87.
Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve
yetkileri, kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; Bakanlar Kurulunu ve bakanları
denetlemek; Bakanlar Kuruluna belli konularda kanun hükmünde kararname çıkarma
yetkisi vermek; bütçe ve kesinhesap kanun tasarılarını görüşmek ve kabul etmek;
para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek; milletlerarası andlaşmaların
onaylanmasını uygun bulmak, (...) (3)
(Ek
ibare: 3/10/2001-4709/28 md.) Türkiye
Büyük
Millet Meclisi üye tam
sayısının beşte üç çoğunluğunun kararı ile genel ve özel af ilanına
(…)(1) karar vermek ve Anayasanın diğer maddelerinde ön görülen
yetkileri kullanmak ve görevleri yerine getirmektir.
_
(1) Bu maddenin birinci cümlesi “Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin ödenek ve yollukları kanunla düzenlenir.” şeklinde iken, 21/11/2001 tarih ve 4720 sayılı Kanunla metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
(2) Bu fıkrada yeralan “Sosyal güvenlik kuruluşları” ibaresi 21/11/2001 tarih ve 4720 sayılı Kanun ile “T.C.Emekli Sandığı” olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(3) Bu arada bulunan, “Anayasanın 14 üncü maddesindeki fiillerden dolayı hüküm giyenler hariç olmak üzere,” ibaresi 3/10/2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanunla metinden çıkarılmıştır.
B. Kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi
Mevcut Madde 88.
Kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekilleri
yetkilidir.
Kanun tasarı ve tekliflerinin Türkiye Büyük Millet
Meclisinde görüşülme usul ve esasları
iç tüzükle düzenlenir.
C. Kanunların
Cumhurbaşkanınca yayımlanması
Mevcut Madde 89.
Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilen
kanunları onbeş gün içinde yayımlar.
Yayımlanmasını (Ek ibare: 3/10/2001-4709/29 md.) kısmen
veya tamamen uygun bulmadığı kanunları, bir daha görüşülmek üzere, bu hususta
gösterdiği gerekçe ile birlikte aynı süre içinde, Türkiye Büyük Millet
Meclisine geri gönderir. (Ek cümle:
3/10/2001-4709/29 md.) Cumhurbaşkanınca kısmen uygun bulunmama durumunda,
Türkiye Büyük Millet Meclisi sadece uygun bulunmayan maddeleri görüşebilir.
Bütçe kanunları bu hükme tabi değildir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi, geri gönderilen kanunu
aynen kabul ederse, kanun Cumhurbaşkanınca yayımlanır; Meclis, geri gönderilen
kanunda yeni bir değişiklik yaparsa, Cumhurbaşkanı değiştirilen kanunu tekrar
Meclise geri gönderebilir.
Anayasa değişikliklerine ilişkin hükümler saklıdır.
E. Kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verme
Mevcut Madde 91.
Türkiye Büyük Millet Meclisi, Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname
çıkarma yetkisi verebilir. Ancak sıkıyönetim ve olağanüstü haller saklı kalmak
üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel
haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasi haklar
ve ödevler kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenemez.
Yetki kanunu, çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin,
amacını, kapsamını, ilkelerini, kullanma süresini ve süresi içinde birden fazla
kararname çıkarılıp çıkarılamayacağını gösterir.
Bakanlar Kurulunun istifası,
düşürülmesi veya yasama döneminin bitmesi, belli süre için verilmiş olan
yetkinin sona ermesine sebep olmaz.
_
(1) Bu arada yer alan, “,mahkemelerce
verilip kesinleşen ölüm cezalarının yerine getirilmesine” ibaresi, 7/5/2004
tarihli ve 5170 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle madde metninden çıkartılmıştır.
Kanun hükmünde kararnamenin,
Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından süre bitiminden önce onaylanması sırasında,
yetkinin son bulduğu veya süre bitimine kadar devam ettiği de belirtilir.
Sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde,
Cumhurbaşkanının Başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunun kanun hükmünde
kararname çıkarmasına ilişkin hükümler saklıdır.
Kanun hükmünde kararnameler, Resmi
Gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler. Ancak, kararnamede yürürlük
tarihi olarak daha sonraki bir tarih de gösterilebilir.
Kararnameler, Resmi Gazetede
yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur.
Yetki kanunları ve bunlara dayanan
kanun hükmünde kararnameler, Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Genel
Kurulunda öncelikle ve ivedilikle görüşülür.
Yayımlandıkları gün Türkiye Büyük
Millet Meclisine sunulmayan kararnameler bu tarihte, Türkiye Büyük Millet
Meclisince reddedilen kararnameler bu kararın Resmi Gazetede yayımlandığı
tarihte yürürlükten kalkar. Değiştirilerek kabul edilen kararnamelerin
değiştirilmiş hükümleri, bu değişikliklerin Resmi Gazetede yayımlandığı gün
yürürlüğe girer.
III. Türkiye Büyük Millet Meclisinin faaliyetleri
ile ilgili hükümler
A. Toplanma ve tatil
Mevcut Madde 93.
(Değişik birinci fıkra:
23/7/1995 - 4121/11 md.) Türkiye Büyük Millet Meclisi, her yıl Ekim ayının ilk günü
kendiliğinden toplanır.
Meclis, bir yasama yılında en çok
üç ay tatil yapabilir; ara verme veya tatil sırasında, doğrudan doğruya veya
Bakanlar Kurulunun istemi üzerine, Cumhurbaşkanınca toplantıya çağrılır.
Meclis Başkanı da doğrudan doğruya
veya üyelerin beşte birinin yazılı istemi üzerine, Meclisi toplantıya çağırır.
Ara verme veya tatil sırasında toplanan
Türkiye Büyük Millet Meclisinde, öncelikle bu toplantıyı gerektiren konu
görüşülmeden ara verme veya tatile devam edilemez.
D. Toplantı ve karar yeter sayısı
Mevcut Madde 96.
(Değişik birinci fıkra: 31/5/2007-5678/3 md.) (2)
Türkiye
Büyük Millet Meclisi, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tamsayısının
en az üçte biri ile toplanır. Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasada başkaca
bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak
karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir
fazlasından az olamaz.
Bakanlar Kurulu üyeleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin
katılamadıkları oturumlarında, kendileri yerine
oy kullanmak üzere bir bakana yetki verebilirler. Ancak bir bakan kendi
oyu ile birlikte en çok iki oy kullanabilir.
IV. Türkiye
Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yolları
A.
Genel olarak
Mevcut Madde 98.
Türkiye Büyük Millet
Meclisi soru, Meclis araştırması, genel görüşme, gensoru ve Meclis soruşturması
yollarıyla denetleme yetkisini kullanır.
Soru, Bakanlar Kurulu adına, sözlü veya yazılı olarak
cevaplandırılmak üzere Başbakan veya bakanlardan bilgi istemekten ibarettir.
_
(1)Bu fıkrada
geçen; ”on gün içinde” ibaraleri, 3/10/2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanunla “beş
gün içinde”olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(2) 23/5/1987 tarihli ve 3376 sayılı
Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun gereğince,
halkoyuna sunulmak üzere 16/6/2007 tarihli ve 26554 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan, 16/10/2007 tarihli ve 5697 sayılı Kanunla değişik 31/5/2007 tarihli
ve 5678 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun 21/10/2007 tarihinde yapılan halkoylaması sonucu kabul
edilmiş ve buna ilişkin Yüksek Seçim Kurulu Kararı 31/10/2007 tarihli ve 26686
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Meclis
araştırması, belli bir konuda bilgi edinilmek için yapılan incelemeden
ibarettir.
Genel
görüşme, toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun,
Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesidir.
Soru, Meclis araştırması ve genel görüşme ile ilgili
önergelerin verilme şekli, içeriği ve kapsamı ile cevaplandırılma, görüşme ve
araştırma yöntemleri Meclis İçtüzüğü ile düzenlenir.
B. Gensoru
Mevcut Madde 99.
Gensoru önergesi, bir
siyasi parti grubu adına veya enaz yirmi milletveki-linin imzasıyla verilir.
Gensoru önergesi, verilişinden sonraki üç gün içinde
bastırılarak üyelere dağıtılır; dağıtılmasından itibaren on gün içinde gündeme
alınıp alınmayacağı görüşülür. Bu görüşmede, ancak önerge sahiplerinden biri,
siyasi parti grupları adına birer milletvekili, Bakanlar Kurulu adına Başbakan
veya bir bakan konuşabilir.
Gündeme alma kararıyla birlikte, gensorunun görüşülme
günü de belli edilir; ancak gensorunun görüşülmesi, gündeme alma kararının
verildiği tarihten başlayarak iki gün geçmedikçe yapılamaz ve yedi günden
sonraya bırakılamaz.
Gensoru görüşmeleri sırasında üyelerin veya grupların
verecekleri gerekçeli güvensizlik önergeleri veya Bakanlar Kurulunun güven
isteği, bir tam gün geçtikten sonra oylanır.
Bakanlar Kurulunun veya bir bakanın düşürülebilmesi, üye
tamsayısının salt çoğunluğuyla olur; oylamada yalnız güvensizlik oyları
sayılır.
Meclis çalışmalarının dengeli olarak yürütülmesi amacına
ve yukardaki ilkelere uygun olmak kaydıyla gensoru ile ilgili diğer hususlar
İçtüzükle belirlenir.
C. Meclis soruşturması
Mevcut Madde 100.
Başbakan veya bakanlar
hakkında, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az onda birinin
vereceği önerge ile, soruşturma açılması istenebilir. Meclis, bu istemi en geç
bir ay içinde görüşür ve (Ek ibare:
3/10/2001-4709/31 md.) gizli oyla karara bağlar.
Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde,
Meclisteki siyasi partilerin, güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye
sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından her parti için ayrı
ayrı ad çekme suretiyle kurulacak onbeş kişilik bir komisyon tarafından
soruşturma yapılır. Komisyon, soruşturma sonucunu belirten raporunu iki ay
içinde Meclise sunar. Soruşturmanın bu sürede bitirilememesi halinde, komisyona
iki aylık yeni ve kesin bir süre verilir. (Ek
cümle: 3/10/2001-4709/31 md.) Bu süre içinde raporun Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına teslimi zorunludur.
(Değişik: 3/10/2001-4709/31 md.) Rapor Başkanlığa verildiği tarihten itibaren on gün
içinde dağıtılır, dağıtımından itibaren on gün içinde görüşülür ve gerek
görüldüğü takdirde ilgilinin Yüce Divana sevkine karar verilir. Yüce Divana
sevk kararı ancak üye tamsayısının salt çoğunluğunun gizli oyuyla alınır.
Meclisteki siyasi parti gruplarında, Meclis
soruşturması ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.
İKİNCİ BÖLÜM
YÜRÜTME
D. Görev ve yetkileri
Mevcut Madde 104.
Cumhurbaşkanı Devletin
başıdır. Bu sıfatla Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birliğini temsil
eder; Anayasanın uygulanmasını, Devlet organlarının düzenli ve uyumlu
çalışmasını gözetir.
Bu amaçlarla Anayasanın ilgili maddelerinde gösterilen
şartlara uyarak yapacağı görev ve kullanacağı yetkiler şunlardır:
a) Yasama ile
ilgili olanlar:
Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü
Türkiye Büyük Millet Meclisinde açılış konuşmasını yapmak,
Türkiye Büyük Millet Meclisini gerektiğinde toplantıya
çağırmak,
Kanunları yayımlamak,
Kanunları tekrar görüşülmek üzere
Türkiye Büyük Millet Meclisine geri göndermek,
Anayasa değişikliklerine ilişkin
kanunları gerekli gördüğü takdirde halk oyuna sunmak,
Kanunların, kanun hükmündeki
kararnamelerin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün, tümünün veya belirli
hükümlerinin Anayasaya şekil veya esas bakımından aykırı oldukları gerekçesi
ile Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmak,
Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin
yenilenmesine karar vermek,
b) Yürütme alanına ilişkin olanlar:
Başbakanı atamak ve istifasını
kabul etmek,
Başbakanın teklifi üzerine
bakanları atamak ve görevlerine son vermek,
Gerekli gördüğü hallerde Bakanlar
Kuruluna başkanlık etmek veya Bakanlar Kurulunu başkanlığı altında toplantıya
çağırmak,
Yabancı devletlere Türk Devletinin
temsilcilerini göndermek, Türkiye Cumhuriyetine gönderilecek yabancı devlet
temsilcilerini kabul etmek,
Milletlerarası andlaşmaları
onaylamak ve yayımlamak,
Türkiye Büyük Millet Meclisi adına
Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil etmek,
Türk Silahlı Kuvvetlerinin
kullanılmasına karar vermek,
Genelkurmay Başkanını atamak,
Milli Güvenlik Kurulunu toplantıya
çağırmak,
Milli Güvenlik Kuruluna Başkanlık
etmek,
Başkanlığında toplanan Bakanlar
Kurulu kararıyla sıkıyönetim veya olağanüstü hal ilan etmek ve kanun hükmünde
kararname çıkarmak,
Kararnameleri imzalamak,
Sürekli hastalık, sakatlık ve
kocama sebebi ile belirli kişilerin cezalarını hafifletmek veya kaldırmak,
Devlet Denetleme Kurulunun
üyelerini ve Başkanını atamak,
Devlet Denetleme Kuruluna inceleme,
araştırma ve denetleme yaptırtmak,
Yükseköğretim Kurulu üyelerini
seçmek,
Üniversite rektörlerini
seçmek,
c)
Yargı ile ilgili olanlar:
Anayasa Mahkemesi üyelerini,
Danıştay üyelerinin dörtte birini, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Askeri Yargıtay üyelerini, Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi üyelerini, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyelerini seçmek.
Cumhurbaşkanı, ayrıca Anayasada ve
kanunlarda verilen seçme ve atama görevleri ile diğer görevleri yerine getirir
ve yetkileri kullanır.
_
(1) 23/5/1987 tarihli ve 3376 sayılı Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun gereğince, halkoyuna sunulmak üzere 16/6/2007 tarihli ve 26554 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, 16/10/2007 tarihli ve 5697 sayılı Kanunla değişik 31/5/2007 tarihli ve 5678 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun 21/10/2007 tarihinde yapılan halkoylaması sonucu kabul edilmiş ve buna ilişkin Yüksek Seçim Kurulu Kararı 31/10/2007 tarihli ve 26686 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
E. Sorumluluk ve sorumsuzluk hali
Mevcut Madde 105.
Cumhurbaşkanının,
Anayasa ve diğer kanunlarda Başbakan ve ilgili bakanın imzalarına gerek
olmaksızın tek başına yapabileceği belirtilen işlemleri dışındaki bütün
kararları, Başbakan ve ilgili bakanlarca imzalanır; bu kararlardan Başbakan ve
ilgili bakan sorumludur.
Cumhurbaşkanının resen imzaladığı
kararlar ve emirler aleyhine Anayasa Mahkemesi dahil, yargı mercilerine
başvurulamaz.
Cumhurbaşkanı,
vatana ihanetten dolayı,
Türkiye Büyük Millet Meclisi
üye tam sayısının en az
üçte birinin teklifi üzerine, üye tam sayısının en az dörtte üçünün vereceği
kararla suçlandırılır.
F. Cumhurbaşkanına vekillik
etme
Mevcut Madde 106.
Cumhurbaşkanının
hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden
ayrılması hallerinde, görevine dönmesine kadar, ölüm, çekilme veya başka bir
sebeple Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde de yenisi seçilinceye
kadar, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Cumhurbaşkanlığına vekillik eder ve
Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.
G. Cumhurbaşkanı Genel
Sekreterliği
Mevcut Madde 107.
Cumhurbaşkanlığı
Genel Sekreterliğinin kuruluşu, teşkilat ve çalışma esasları, personel atama
işlemleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.
H. Devlet
Denetleme Kurulu
Mevcut Madde 108.
İdarenin
hukuka uygunluğunun, düzenli ve verimli şekilde yürütülmesinin ve
geliştirilmesinin sağlanması amacıyla, Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan
Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanının isteği üzerine, tüm kamu kurum ve
kuruluşlarında ve sermayesinin yarısından fazlasına bu kurum ve kuruluşların
katıldığı her türlü kuruluşta, kamu kurumu niteliğinde olan meslek
kuruluşlarında, her düzeydeki işçi ve işveren meslek kuruluşlarında, kamuya
yararlı derneklerle vakıflarda, her türlü inceleme, araştırma ve denetlemeleri
yapar.
Silahlı Kuvvetler ve yargı
organları, Devlet Denetleme Kurulunun görev alanı dışındadır.
Devlet Denetleme Kurulunun üyeleri
ve üyeleri içinden Başkanı, kanunda belirlenen nitelikteki kişiler arasından,
Cumhurbaşkanınca atanır.
Devlet Denetleme Kurulunun
işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri, kanunla düzenlenir.
II. Bakanlar Kurulu
A. Kuruluş
Mevcut Madde 109.
Bakanlar
Kurulu, Başbakan ve bakanlardan kurulur.
Başbakan, Cumhurbaşkanınca, Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından atanır.
Bakanlar, Türkiye Büyük Millet
Meclisi üyeleri veya milletvekili seçilme yeterliğine sahip olanlar arasından
Başbakanca seçilir ve Cumhurbaşkanınca atanır; gerektiğinde Başbakanın önerisi
üzerine Cumhurbaşkanınca görevlerine son verilir.
B. Göreve başlama ve güvenoyu
Mevcut Madde 110.
Bakanlar Kurulunun listesi
tam olarak Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur. Türkiye Büyük Millet Meclisi
tatilde ise toplantıya çağrılır.
Bakanlar Kurulunun programı,
kuruluşundan en geç bir hafta içinde Başbakan veya bir bakan tarafından Türkiye
Büyük Millet Meclisinde okunur ve güvenoyuna başvurulur. Güvenoyu için
görüşmeler, programın okunmasından iki tam gün geçtikten sonra başlar ve
görüşmelerin bitiminden bir tam gün geçtikten sonra oylama yapılır.
C. Görev sırasında güvenoyu
Mevcut Madde 111.
Başbakan, gerekli görürse,
Bakanlar Kurulunda görüştükten sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisinden güven
isteyebilir.
Güven istemi, Türkiye Büyük Millet
Meclisine bildirilmesinden bir tam gün geçmedikçe görüşülemez ve görüşmelerin
bitiminden bir tam gün geçmedikçe oya konulamaz.
Güven istemi, ancak üye
tamsayısının salt çoğunluğuyla reddedilebilir.
D.
Görev ve siyasi sorumluluk
Mevcut Madde 112.
Başbakan, Bakanlar Kurulunun
başkanı olarak, Bakanlıklar arasında işbirliğini sağlar ve hükümetin genel
siyasetinin yürütülmesini gözetir. Bakanlar Kurulu, bu siyasetin
yürütülmesinden birlikte sorumludur.
Her bakan, Başbakana karşı sorumlu
olup ayrıca kendi yetkisi içindeki işlerden ve emri altındakilerin eylem ve
işlemlerinden de sorumludur.
Başbakan, bakanların görevlerinin
Anayasa ve kanunlara uygun olarak yerine getirilmesini gözetmek ve düzeltici
önlemleri almakla yükümlüdür.
Bakanlar Kurulu üyelerinden
milletvekili olmayanlar; 81 inci maddede yazılı şekilde Millet Meclisi önünde
andiçerler ve bakan sıfatını taşıdıkları
sürece milletvekillerinin tabi oldukları kayıt ve şartlara uyarlar ve yasama
dokunulmazlığına sahip bulunurlar. Bunlar Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri
gibi ödenek ve yolluk alırlar.
E.
Bakanlıkların kurulması ve bakanlar
Mevcut Madde 113.
Bakanlıkların kurulması,
kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilatı kanunla düzenlenir.
Açık olan bakanlıklarla izinli veya
özürlü olan bir bakana, diğer bir bakan geçici olarak vekillik eder. Ancak, bir
bakan birden fazlasına vekillik edemez.
Türkiye Büyük Millet Meclisi kararı
ile Yüce Divana verilen bir bakan bakanlıktan düşer. Başbakanın Yüce Divana
sevki halinde hükümet istifa etmiş sayılır.
Herhangi bir sebeple boşalan
bakanlığa en geç onbeş gün içinde atama yapılır.
F. Seçimlerde geçici Bakanlar
Kurulu
Mevcut Madde 114.
Türkiye Büyük Millet Meclisi
genel seçimlerinden önce, Adalet, İçişleri ve Ulaştırma bakanları çekilir.
Seçimin başlangıç tarihinden üç gün önce; seçim dönemi bitmeden seçimin
yenilenmesine karar verilmesi halinde ise, bu karardan başlayarak beş gün
içinde, bu bakanlıklara Türkiye Büyük Millet Meclisi içinden veya dışarıdan
bağımsızlar Başbakanca atanır.
116 ncı madde gereğince seçimlerin
yenilenmesine karar verildiğinde Bakanlar Kurulu çekilir ve Cumhurbaşkanı
geçici Bakanlar Kurulunu kurmak üzere bir Başbakan atar.
Geçici Bakanlar Kuruluna, Adalet,
İçişleri ve Ulaştırma bakanları Türkiye Büyük Millet Meclisindeki veya Meclis
dışındaki bağımsızlardan olmak üzere, siyasi parti gruplarından, oranlarına
göre üye alınır.
Siyasi parti gruplarından alınacak üye sayısını Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanı tespit ederek Başbakana bildirir. Teklif edilen bakanlığı kabul
etmeyen veya sonradan çekilen partililer yerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi
içinden veya dışarıdan bağımsızlar atanır.
Geçici Bakanlar Kurulu, yenilenme
kararının Resmi Gazete'de ilanından itibaren beş gün içinde kurulur.
Geçici Bakanlar Kurulu için
güvenoyuna başvurulmaz.
Geçici Bakanlar Kurulu seçim süresince
ve yeni Meclis toplanıncaya kadar vazife görür.
